Goede stress
Hoe kan een korte, flinke prikkel als kou, warmte, sport of vasten je juist sterker maken, en waar ligt de grens?
In het kort
- Goede stress. Een korte, flinke prikkel met herstel erna zet je lichaam aan tot aanpassen; ezelsbrug: de prikkel stelt de vraag, het herstel geeft het antwoord.
- Dosis en herstel. Te weinig doet niets; te veel, te vaak of zonder herstel slijt. Ben je uitgeput, dan eerst herstel.
- Sport. Het best onderzocht: training is stress, en sterker word je in de rust erna.
- Kou. Geeft een flinke schrikreactie die snel went, dat is goed gemeten; dat je er minder vaak ziek van wordt, is niet aangetoond.
- Warmte. Vaak saunabaden gaat in Fins onderzoek samen met minder hartsterfte; dat is samenhang, geen bewijs.
- Vasten. Een interessant mechanisme, maar nauwelijks bewijs dat het stress vermindert, en voor sommigen een risico.
- Eerst veiligheid. Hart, bloeddruk, zwangerschap, Raynaud, epilepsie, eetstoornis: eerst overleggen. Nooit alleen in open water.
De rest van deze les legt dit uit, met een opdracht voor de komende weken.
Drie oefenvragen uit deze les
Wat bedoelen biologen met hormese?
- Een matige prikkel die je lichaam laat aanpassen
- Een hormoon dat je stressreactie uitschakelt
- Elke stress die lang genoeg duurt, maakt sterker
- Een prikkel die je voor je gezondheid beter altijd vermijdt
Hormese is een aanpassing aan een matige, meestal korte en herhaalde belasting; bij een hoge dosis keert het effect om. Lange stress zonder herstel slijt juist.
Wat vond de Nederlandse studie met ruim 3.000 deelnemers naar een maand koud afdouchen?
- Ze kregen geen verkoudheid meer
- Hun afweer werd twee keer sterker
- Ze waren minder dagen ziek
- Ze misten minder werkdagen
Wie koud afdouchte, verzuimde 29 procent minder dagen van het werk, maar was niet minder dagen ziek. De deelnemers wisten in welke groep ze zaten en rapporteerden het zelf.
Je oom had vorige maand een hartinfarct en wil nu de sauna in om te ontspannen. Wat is het beste advies?
- Gewoon gaan, maar dan juist heel lang
- Alleen met een biertje erbij om te ontspannen
- Eerst overleggen met zijn cardioloog
- Prima, warmte is altijd goed voor het hart
Sauna is niet geschikt kort na een hartinfarct, bij instabiele angina of bij een ernstige vernauwing van de aortaklep, en alcohol vergroot het risico.
Uitleg in stappen, 13 oefenvragen en een opdracht voor deze week
Deze les hoort bij de cursus Stress. De eerste les van elke cursus is gratis.