Jouw stresspatroon
Sta je altijd aan, ben je leeg, of allebei tegelijk, en wat vraagt elk patroon?
In het kort
- Iedereen is anders afgesteld. Aanleg, wat je meemaakte en gewenning bepalen hoe hard en hoe lang je alarm afgaat; ezelsbrug: de ene bloem groeit overal, de andere bloeit alleen met goede zorg, maar dan volop.
- Gevoelig werkt twee kanten op. Gevoelige mensen hebben meer last van een zware omgeving, en meer profijt van een goede.
- Vier patronen. Altijd aan, leeg, opgejaagd en moe, en veerkrachtig: een spiegel, geen diagnose.
- Cortisol verandert met de tijd. Bij lange stress eerst vaak hoger, later gemiddeld lager of vlakker; gemeten bij groepen, niet te vertalen naar één persoon.
- Geen test voor je type. Bijnieruitputting is geen aangetoonde ziekte, en een cortisoltest uit de winkel zegt weinig over jou.
- Elk patroon vraagt iets anders. Afremmen en loslaten; eerst herstel en ritme; je avond en ochtend rechtzetten; onderhouden wat werkt.
- Een patroon is geen etiket. Het wisselt per periode.
De rest van deze les legt dit uit, met een opdracht voor deze week.
Drie oefenvragen uit deze les
Twee collega's krijgen dezelfde drukke week. De een slaapt slecht en is gejaagd, de ander merkt weinig. Wat is de beste verklaring?
- De een is gewoon zwakker en kan minder hebben dan de ander
- De rustige collega maakt geen stresshormonen aan
- Aanleg, ervaring en gewenning stellen ieders alarm af
- De gejaagde collega heeft uitgeputte bijnieren
Hoe hard en hoe lang je alarm afgaat, hangt af van aanleg, ervaringen en gewenning. Dat zegt niets over zwakte, en bijnieruitputting is niet aangetoond.
Wat vond een grote analyse over cortisol bij stress die lang duurt?
- Het stijgt elk jaar een stukje verder, zonder te stoppen
- Eerst vaak verhoogd, daarna gemiddeld lager
- Het blijft hoog zolang de stress duurt
- Het verandert niet door langdurige stress
Aan het begin van een stressvolle periode is cortisol vaak verhoogd; hoe langer het duurt, hoe lager het gemiddeld wordt. Dat zijn groepsgemiddelden.
Joost staat altijd aan: na het werk draait zijn hoofd nog uren door. Wat is een passende eerste stap?
- Nog een uur doorwerken, zodat alles echt af is
- Een strenge vastenkuur om tot rust te komen
- Elke avond een extra kop koffie om bij te blijven
- Een vast afsluitmoment en daarna even bewegen
Altijd aan vraagt afremmen en loslaten. Wie na het werk echt loskomt, voelt zich gemiddeld minder uitgeput en slaapt beter.
De rest van deze les
Uitleg in stappen, 13 oefenvragen en een opdracht voor deze week
Deze les hoort bij de cursus Stress. De eerste les van elke cursus is gratis.